Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 10/16 wydał przełomowe orzeczenie, które zmienia dotychczasową praktykę sądową dotyczącą zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu. Wyrok ten ma ogromne znaczenie zarówno dla właścicieli nieruchomości, jak i dla przedsiębiorstw przesyłowych oraz Skarbu Państwa.
Przez lata sądy powszechne dopuszczały możliwość zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, nawet jeśli urządzenia przesyłowe (linie energetyczne, gazociągi, rurociągi) zostały posadowione na cudzych gruntach przed wprowadzeniem instytucji służebności przesyłu do kodeksu cywilnego (3 sierpnia 2008 r.). W praktyce oznaczało to, że przedsiębiorstwa przesyłowe mogły nabywać prawa do cudzych gruntów bez wynagrodzenia, powołując się na wieloletnie korzystanie.
Trybunał uznał, że nie istniała podstawa ustawowa do zasiedzenia takiej służebności przed 3 sierpnia 2008 r. Wykładnia sądów tworzyła nienazwane prawo rzeczowe, co narusza zasadę numerus clausus praw rzeczowych.
Przedsiębiorstwa przesyłowe i Skarb Państwa nie mogą powoływać się na zasiedzenie służebności przesyłu przed 2008 r. Właściciele nieruchomości zyskują prawo do:
- odszkodowań za obniżenie wartości gruntu,
- żądania ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem,
- dochodzenia roszczeń za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
